De oprichting van locoregionale ziekenhuisnetwerken onder concentratiecontrole

Belgium
Available languages: EN

De Belgische Mededingingsautoriteit heeft op 22 juli 2020 haar positie over de toepassing van concentratiecontrole op lokale ziekenhuisnetwerken gepubliceerd.

Dit document volgt op vragen van de ziekenhuissector over de interactie tussen het mededingingsrecht en de wet van 28 februari 2019 tot wijziging van de gecoördineerde wet van 10 juli 2008 betreffende de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen, wat de klinische ziekenhuisnetwerking tussen ziekenhuizen betreft

Deze vragen, die volkomen legitiem zijn, betreffen het doel van deze verordening: met name gaat het over het organiseren, tussen verschillende ziekenhuizen, van de verstrekking van locoregionale zorg op het grondgebied van het netwerk. Ze hebben daarbovenop ook betrekking op de omzetting van concepten van mededingingsrecht in de specifieke ziekenhuissector. Als zodanig zullen we in het bijzonder, om de complexiteit van de wet die op ziekenhuizen wordt toegepast te illustreren, dat het concept van “fusie” in de zin van de regelgeving inzake ziekenhuizen, dat al los stond van het concept van “fusie”, bekend in het vennootschapsrecht, wordt vandaag, volgens de analyse van de Mededingingsautoriteit, toegevoegd aan het concept van “feitelijke fusie” in de zin van het mededingingsrecht. De ziekenhuisadvocaat zou zijn Latijn kunnen verliezen….

In haar document van 22 juli 2020 herhaalt de Belgische Mededingingsautoriteit haar bevoegdheid om concentraties van een bepaalde omvang en samenwerkingen tussen ziekenhuizen met betrekking tot het mededingingsrecht te onderzoeken.

Ziekenhuizen zijn immers aan deze beperkingen onderworpen omdat zij ondernemingen zijn in de zin van het mededingingsrecht, voor zover zij diensten aanbieden tegen vergoeding van patiënten of van hun verzekeringen.

Na een informeel onderzoek en een analyse van de wet van 28 februari 2019 is de Autoriteit van mening dat de oprichting van een ziekenhuisnetwerk kan leiden tot een duurzame controlewijziging, met name wat betreft de oprichting en werking van locoregionale ziekenhuisnetwerken die een beslissende invloed impliceren op de strategische beslissingen van de verschillende individuele ziekenhuizen die er deel van uitmaken. Deze controlewijziging betreft in ieder geval de locoregionale zorgmissies, die het merendeel van de zorgmissies van elk ziekenhuis vormt, en waarschijnlijk ook de supra regionale zorgmissies (behalve stevig bewijs van de onafhankelijkheid van ziekenhuizen voor het verlenen van supra regionale zorgmissies).

De analyse van de omvang van de concentratie en dus de omvang van de controle van de Autoriteit moet geval per geval worden uitgevoerd op basis van alle feiten en omstandigheden die specifiek zijn voor elke situatie en in het bijzonder afhankelijk van de status van elk netwerk.

Er kunnen verschillende vormen van concentratie worden overwogen:

  • de verkrijging van uitsluitende zeggenschap indien een van de leden van het netwerk een beslissende invloed op deze kan uitoefenen, en met name door de meerderheid van de stemrechten te bezitten ;
  • het bestaan van een gezamenlijke controle vanwege een vetorecht over de strategische beslissingen van het netwerk;
  • de oprichting van een feitelijke fusie tussen ziekenhuizen wanneer het netwerk de oprichting van gezamenlijk economisch beheer mogelijk maakt, zodat de ziekenhuizen in het netwerk in werkelijkheid één economische entiteit vormen.

Na haar informeel onderzoek concludeerde de Belgische Mededingingsautoriteit dat de bovengenoemde wet van 28 februari 2019 de toepassing van de regels die van toepassing zijn voor concentratiecontroles op de oprichting van locoregionale ziekenhuisnetwerken niet uitsluit.

Daarom moet er op het niveau van elk netwerk bijzondere aandacht worden besteed aan de oprichting en de werking ervan.

De Belgische Mededingingsautoriteit is bevoegd om, vóór hun implementatie, concentraties te onderzoeken die de volgende omzetdrempels bereiken:

  • de bedrijven samen in België hebben een omzet van meer dan 100 miljoen EUR; en
  • minstens 2 van de bedrijven hebben elk een omzet van minstens 40 miljoen EUR in België.

Merk op dat de kennisgeving aan de Autoriteit moet plaatsvinden vóór de uitvoering van het concentratieproject en dat het project niet kan worden uitgevoerd voordat het toelaatbaar is verklaard. In geval van schending van deze verplichting om de voorgenomen concentratie tijdens de procedure aan te melden of op te schorten, kan de Belgische Mededingingsautoriteit boetes opleggen tot 10% van de totale omzet van de betrokken ondernemingen en dwangsommen die 5% van hun gemiddelde dagelijkse totale omzet kunnen bedragen. Hoewel zeldzaam, werden dergelijke sancties in het verleden al opgelegd.

Daarom kunnen ziekenhuizen deze verplichting niet negeren in het kader van hun lopende besprekingen, omdat de formele aanmeldingsprocedure in de beste gevallen drie tot vijf weken duurt, afhankelijk van de “marktaandelen” van de betrokken bedrijven – een term die ketterij lijkt in de gezondheidszorgsector – en moet worden voorafgegaan door informele contacten met de Autoriteit, die enkele weken tot maanden kunnen duren om de zaak voor te bereiden. Deze termijnen kunnen worden verlengd ingeval het risico bestaat dat de concurrentie aanzienlijk wordt aangetast, wat inhoudt dat de aanmeldende partijen structurele (vervreemding van dochterondernemingen, activa enz.) of gedragsverplichtingen (wijziging van contractuele voorwaarden, functionele scheiding, enz.) moeten presenteren.

Wat betreft de timing van de aanmelding in het kader van de oprichting van een ziekenhuisnetwerk, kon de Autoriteit in haar document van 22 juli 2020 specificeren dat de concentratie niet plaatsvond op het moment van het besluit om het locoregionale ziekenhuisnetwerk op te zetten omdat niet alle, voor de analyse relevante werkmethoden van het netwerk, namelijk de statuten, de leden van het leidinggevend orgaan en de besluitvormingsregels binnen het leidinggevend orgaan, niet noodzakelijk zijn vastgesteld. Deze concentratie dient echter uiterlijk vóór de inwerkingtreding van de tussen de ziekenhuizen gesloten overeenkomst te worden uitgevoerd indien deze overeenkomst voldoende nauwkeurig is met betrekking tot de werking van het netwerk, de statuten, de leden van het leidinggevend orgaan en de besluitvormingsregels binnen het leidinggevend orgaan.

Anderzijds zijn de erkenning van het netwerk door de bevoegde entiteit en het ontbreken van een koninklijk besluit betreffende de implementatie van de netwerken geen relevante elementen bij het bepalen van het moment van voltooiing van de concentratie.

Concluderend moet elk netwerk van geval tot geval worden geanalyseerd om een mogelijke meldingsplicht te identificeren op basis van de totale en individuele omzet van de ziekenhuizen die lid zijn van het netwerk, om het al dan niet bestaan van een concentratie te bepalen (d.w.z. een blijvende verandering in de controle over de betrokken entiteiten) en om de aard van deze controle te kwalificeren. Gezien de budgetten van de betrokken ziekenhuizen zal de Autoriteit de komende maanden waarschijnlijk veel dossiers moeten behandelen voor het opzetten van netwerken.

Wat de compatibiliteitscriteria voor een voorgestelde concentratie betreft, is het belangrijk op te merken dat de autoriteit een voorgestelde concentratie kan weigeren als de voorgestelde concentratie de daadwerkelijke mededinging op de markt waarschijnlijk zal ondermijnen, met name gezien de structuur van alle betrokken markten en van de daadwerkelijke of potentiële concurrentie van ondernemingen op het Belgische grondgebied en in het bijzonder in het geval van het ontstaan van een machtspositie, in principe verondersteld wanneer de gecreëerde entiteit meer dan 40% van de betrokken geografische markt zal hebben . Zoals hierboven vermeld, kunnen de betrokken ondernemingen tijdens de procedure toezeggingen doen om de vrees van de Autoriteit in dit verband gerust te stellen.

In dit geval zijn de ziekenhuizen actief op een lokale geografische markt. Men zou daarom de consistentie van de doelstellingen van de wet van 28 februari 2019 en de regels inzake de toelaatbaarheid van concentraties in twijfel kunnen trekken. In dit verband wil de Autoriteit de spelers in de sector geruststellen. Hoewel het bij zijn concurrentieanalyse rekening houdt met de mate van daadwerkelijke concurrentie tussen ziekenhuizen, houdt het mededingingsrecht ook rekening met doelstellingen van algemeen belang, zoals de volksgezondheid of de openbare orde. Het feit dat de wetgever de oprichting van locoregionale ziekenhuisnetwerken heeft opgelegd, maakt het daarom niet mogelijk om de beperkingen met betrekking tot de concentratiecontroles te omzeilen, met name gezien de zekere speelruimte overgelaten aan de ziekenhuizen om te beslissen met wie zij het locoregionaal ziekenhuisnetwerk zullen opzetten en over de vorm van samenwerking en de mate van integratie binnen dit netwerk.

Voor verdere informatie over dit onderwerp staan wij tot uw beschikking.